Bu Rakamlar Nereden Geliyor?
Neden tek kaynağa güvenmiyoruz?
Tek bir siteye dayanan bir rakam, aslında piyasayı değil o sitenin kendi fiyat politikasını yansıtır. Ayrıca kırılgandır: site tasarımını değiştirdiğinde ya da erişimi engellediğinde endeks tamamen durur. Bu yüzden her kalem için mümkün olduğunca çok bağımsız kaynağı (hedef: en az 2, ideal 3) bir araya getirmeyi hedefliyoruz. Bebek vertikali bu hedefe henüz ulaşmadı — düğün vertikalinde ise 10 bağımsız kaynak kullanılıyor.
Çapraz doğrulama
Bir kalem için ≥2 sağlıklı bağımsız kaynak olduğunda, genel ortalamalarını karşılaştırırız. Aradaki fark %30'u aşarsa bunu gizlemeyiz — endeks sayfasında açıkça bir uyarı olarak gösterilir. Bebek endeksinde şu an tek kaynak olduğu için çapraz doğrulama çalışmıyor; ikinci kaynak eklendiğinde otomatik devreye girecek.
Segment tanımı
Her kalem için toplanan tüm fiyatlar üç segmente ayrılır (persentil bazlı):
| Segment | Tanım |
|---|---|
| Ekonomik | ≤ 25. persentil (P25) |
| Orta | P25 – P75 arası |
| Üst | > 75. persentil (P75) |
Birden fazla kaynak olan kalemlerde, segment değeri her kaynağın kendi orta değerinin ortası alınarak hesaplanır — ham fiyat noktaları kaynaklar arasında karıştırılmaz, tek bir sapkın kaynağın sonucu domine etmesi engellenir.
Neyi ölçmüyoruz?
Bu endeks bir öğrencinin bebek hazırlığını ölçer: uyku ve taşıma, beslenme, bakım, tekstil. Kapsam dışında kalanlar:
- Konutun kendisi (satın alma / kira / depozito).
- Tadilat, boya, tesisat, dolap gibi işçilik gerektiren kalemler — bunlar ayrı bir vertikal olarak planlanıyor.
- Nakliye ve montaj ücretleri.
- Temizlik malzemesi, saklama kutusu gibi tek bir net ürün karşılığı olmayan sarf kalemleri.
Ayrıca endeks, her kalemden bir adet alındığını varsayar. İki komodin ya da üç halı alacaksanız gerçek maliyetiniz daha yüksek olur.
"Ortalama fiyat" derken
Sayfalarda ortalama fiyat dediğimiz değer, aritmetik ortalama değil ortanca değerdir: bulduğumuz fiyatları küçükten büyüğe sıralayıp tam ortadakini alıyoruz.
Nedeni basit. Bir kategoride tek bir çok pahalı ürün, aritmetik ortalamayı tek başına yukarı çeker ve gerçekte kimsenin ödemediği bir rakam çıkar. Ortanca değer bundan etkilenmez, o yüzden "tipik fiyat" sorusuna daha dürüst cevap verir.
Neden kaynaklar arasında fark çıkıyor?
Aynı kalemi birden fazla siteden ölçtüğümüzde çoğu zaman farklı rakamlar buluyoruz — bazen iki katına varan farklar. Bunu gizlemiyoruz; fark %30'u aştığında sayfada uyarı olarak gösteriyoruz.
Sebep genelde veri hatası değil, ürün karması farkı. Örnek: su ısıtıcıda bir pazaryerinin listesinde jenerik, ucuz modeller ağırlıktayken diğerinde Philips, Tefal gibi markalar öne çıkıyor. İki liste de gerçek, ama farklı bir pazarı gösteriyor.
Bu yüzden kaynakların ham fiyatlarını birbirine karıştırmıyoruz. Her kaynağın kendi orta değerini alıp onların ortasını hesaplıyoruz. Böylece tek bir kaynağın fiyat politikası sonucu tek başına belirleyemiyor — tek kaynakla çalışsaydık rakam ya olduğundan ucuz ya olduğundan pahalı çıkardı.
Güncelleme sıklığı
Veri ayda bir otomatik olarak yenilenir. Her sayfada son güncelleme tarihi görünür. Yıl değiştikçe endeks o yılın verisini yansıtacak şekilde güncellenir.